راهکارهای کاربردی دکتر فیاضی روانشناس بهداشت و درمان صنعت نفت آغاجاری برای افزایش تاب‌آوری و مهار رفتارهای تکانشی

وی افزود: هنگامی که مغز تحت فشار مداوم قرار می‌گیرد، در حالت بقا و دفاع دائم قرار دارد. در این وضعیت، رفتارهای منطقی کمرنگ‌تر شده و احتمال بروز رفتارهای تکانشی و پرخاشگرانه با کوچک‌ترین محرک بیرونی، به شدت افزایش می‌یابد. به همین دلیل است که گاهی در محیط‌های کاری، ترافیک، خیابان و حتی در کانون خانواده، شاهد رفتارهایی دور از انتظار و تند هستیم. 

این کارشناس سلامت روان با تاکید بر لزوم درک متقابل در شرایط بحرانی تصریح کرد: نکته مهمی که جامعه باید به آن توجه کند این است که پرخاشگری یا تندی رفتار فرد مقابل در بسیاری از مواقع ارتباطی به شخصیت ما ندارد، بلکه انعکاسی از کوه یخ مشکلات، خستگی‌ها و اضطراب‌های درونی خود اوست. در این روزهای پرفشار، ما بیش از هر زمان دیگری به مدارای اجتماعی و شفقت نسبت به یکدیگر نیاز داریم تا بتوانیم سلامت روانی جامعه را در برابر آسیب‌ها مصون بداریم.

دکتر فیاضی ۵ گام عملی و گام‌به‌گام زیر را برای مواجهه علمی با موقعیت‌های تنش‌زا و کنترل خشم پیشنهاد کرد:

۱. پیشگیری فعال و عدم ورود به فضای تنش:

بسیاری از درگیری‌های خیابانی و کاری ارزش صرف انرژی و تخریب آرامش ذهنی را ندارند. برای مثال در صورت بروز خطای رانندگی از سوی دیگران، پاسخ دادن با رفتارهای تلافی‌جویانه مانند بوق زدن‌های ممتد یا مشاجره لفظی، تنها به سیستم عصبی خودمان آسیب می‌زند. نادیده گرفتن و گذشت از خطاهای کوچک، یک انتخاب هوشمندانه برای حفظ آرامش درونی است.

۲. تکنیک مکث آگاهانه و تنفس عمیق شکمی (دیافراگمی):

در لحظه مواجهه با یک رفتار خشم‌آلود، سیستم عصبی خودکار فعال می‌شود. در این حالت، بلافاصله واکنش نشان ندهید. انجام چند ثانیه مکث و کشیدن سه نفس عمیق به صورت دم طولانی از بینی و بازدم آرام از دهان، سیگنال آرامش را به مغز ارسال می‌کند. این اقدام ساده باعث هدایت جریان خون از بخش هیجانی مغز (آمیگدال) به بخش منطقی و تصمیم‌گیرنده (کورتکس پیش‌پیشانی) می‌شود.

۳. قانون عدم شخصی‌سازی (به خود نگرفتن رفتارها):

به یاد داشته باشید که خشم دیگران، لزوماً بازتابی از رفتار یا شخصیت شما نیست، بلکه تخلیه دردهای انباشته‌شده، فشارهای کاری یا خانوادگی آن‌هاست. با درک این موضوع، از نظر عاطفی خلع سلاح نمی‌شوید و می‌توانید با خونسردی بیشتری موقعیت را مدیریت کنید.

۴. شکستن چرخه خشم با رفتار قرینه (پاسخ آرام):

هنگامی که با فردی برافروخته مواجه می‌شوید، پاسخ دادن با صدای پایین، لحن آرام و متین و زبان بدن غیرتهاجمی، به عنوان یک سپر دفاعی عمل می‌کند. این رفتار آرامش‌بخش، سیستم عصبی فرد مقابل را نیز به آرامی از حالت گارد خارج کرده و چرخه بالا رفتن تنش را متوقف می‌سازد.

۵. مرزبندی روانی و فاصله گرفتن به موقع:

هیچ‌کس موظف نیست کیسه بوکس روانی دیگران باشد. اگر مشاهده کردید که گفتگو از مدار منطق خارج شده و امنیت روانی یا فیزیکی شما در خطر است، بدون تلاش برای متقاعد کردن طرف مقابل یا ادامه جدال کلامی، محترمانه از محیط و موقعیت فاصله بگیرید.

روان‌شناس بهداشت و درمان صنعت نفت آغاجاری در پایان خاطرنشان کرد: ارتقای سلامت روان یک ضرورت اساسی برای ارتقای سلامت کار و خانواده است. داشتن جامعه‌ای پویا و سالم در گرو تمرین تاب‌آوری و مهارت‌های خودکنترلی است و بهداشت و درمان صنعت نفت همواره تلاش دارد با ارائه خدمات مشاوره‌ای و کارگاه‌های تخصصی، در مسیر ارتقای بهداشت روان پرسنل شریف و خانواده‌های محترم آنان گام بردارد.